Strony

piątek, 11 listopada 2016

Ağdam. Apokalipsa.

Azerska nazwa miasta składa się z dwóch członów: oznaczającego kolor biały oraz dam, czyli dom.
Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z XVIIIw, natomiast prawa miejskie uzyskała w 1828r. Przed wojną o Górski Karabach wytwarzano koniak, wino, działał przemysł maszynowy, była czynna stacja kolejowa. Miasto oraz jego wiejskie okolice zamieszkiwało prawie 130 tys. ludzi, z czego w samym mieście - 28 tys. Większość, ponad 90%, z nich stanowili muzułmanie, Azerowie.
Wirtualna wizyta w Agdam:
W czasie wojny Agdam było świadkiem ogromnej bitwy między zwaśnionymi stronami.
Po klęsce azerskiej Operacji Goranboy, w której początkowo wojskom Azerbejdżanu udało się przełamać pozycje koalicji Armenii i Górskiego Karabachu oraz odzyskać prawie połowę obszaru Górskiego Karabachu nastąpiła kontrofensywa Ormian. W jej wyniku w dniach 12.06-23.07.1993 wojska starły się w mieście Agdam na przedgórzu Karabachu. Dotychczas spokojne miasto, otoczone wsiami stało się bazą wojsk Azerskich, które z wyrzutni GRAD ostrzeliwały pobliskie pozycje wojsk Górskiego Karabachu. Po obu stronach starło się po 6.000 żołnierzy wyposażonych w śmigłowce Mi-24, czołgi oraz wozy bojowe.

Azerowie odparli pierwsze ataki, czego dowodem była śmierć Monte Melkoniana, znanego dowódcy ormiańskiego. Mimo początkowych sukcesów, szala zwycięstwa przeważyła się na stronę koalicji, która po ofensywie z południa, 5 lipca otoczyła miasto. Nawet narodowa mobilizacja nie przyniosła skutku - Agdam padł 23 lipca 1993 roku, 25 lipca podpisano zawieszenie broni.
Konflikt skończył się zwycięstwem koalicji Republiki Górskiego Karabachu.
Rozpoczęła się hekatomba ludności azerskiej. W wyniku ofensywy ormiańskiej cała ludność miasta została zmuszona do ucieczki - na wschód do Azerbejdżanu, lub na południe do Iranu. Szacuje się, że w wyniku rozejmu i zajęcia przez Ormian terenów ok. 250 - 300 tys. ludzi pospiesznie musiało wyemigrować. Wojska rozszabrowały miasto, cegły z wyburzonych budynków użyte zostały do naprawy zniszczeń w Stepanakercie.
Agdam stał się miastem widmo.
Miastem w strefie buforowej, granicznym. Granicą jest linia frontu, umocnień azerskich i ormiańskich, oddalonych od siebie o niecałe 5 km.
Wojska Górskiego Karabachu utworzyły w nim strategiczny punkt oporu.
Dzisiaj zamieszkuje go kilkanaście, może kilkadziesiąt osób, które trudnią się hodowlą trzody oraz prowadzą sklepy z których często korzystają żołnierze z pobliskich posterunków.
W 2008 "Lonely Planet" nazwał Agdam "Hiroszimą Kaukazu".
Teren miasta, chociaż nie jest szczególnie oznaczony, ani też zabezpieczony objęty jest zakazem wjazdu. Wiedząc, że i tak nie otrzymamy pozwolenia na wjazd, nie wpisaliśmy Agdam do celów podróży w naszych wnioskach wizowych. Nasze pozwolenie wyraźnie zakazywało zbliżania się do linii frontu.

W planach mieliśmy zwiedzenie meczetu w centrum miasta, jedynego budynku, który nie został zniszczony - żołnierze urządzili w nim spichlerz. Gdy jeden z fotoreporterów opublikował zdjęcia trzody chlewnej w okolicach meczetu, a także zwierzęcych odchodów wewnątrz - spowodowało to oburzenie i sprzeciw strony azerskiej. Prawdopodobnie dlatego, żołnierze wygrodzili teren i nie pozwalają zbliżyć się na 300m do meczetu.
Miasto jednak nie wymarło do końca, a tam gdzie nie ma ludzi - przyroda zajmuje teren.

Podróże Kuby duże i całkiem (nie)duże - Auta Armenii...



Stare poradzieckie samochody, zapadają w pamięć, tak samo jak stare systemy klasztorne i monastyry.
Leciwe Łady i Wołgi są niezwykle fotogeniczne, stare i zabytkowe i choć mając nieraz nawet ponad trzydzieści lat, poruszają się po drogach zwinnie i elegancko.
Kuba posiadając swój profesjonalny aparat fotograficzny rejestrował równocześnie ze mną wszystko co odwiedzaliśmy a ponadto realizował swoje autorskie pomysły. Jednym z nich jest temat poświęcony temu niezwykłemu, swoistemu motoryzacyjnemu skansenowi. Przemieszczając się przez kilka dni po bezdrożach Armenii,
 
pozwoliło Kubie, zgromadzić wystarczający materiał fotograficzny. Tak więc, są wszelkiego typu Łady, Wołgi i inne...

Łada 2107

Łada 2121 - Niva
Niva sprzed faceliftingu w 1993
Łada - VAZ 2103
Łada 2107

Niva





GAZ-3110 Wołga

JerAZ-762



GAZ-a-53

ZiŁ -130


GAZ-a-53

ZiŁ-130
PAZ 672


Mercedesy klasy G - ślub w Noravank